Kamis, 23 Mei 2013

Istoria Lisan Arra



istória kona ba Lisan Arra
 
                                   

            Bazea ba Istória tempu uluk, katak lisan Arra ne'e mai husi lala’ók nebe mak ladu'un klaru,maibé Istória lisan Arra nian hatete katak iha fatuk ida iha Munglok ina (Andre nia uma sorin) ho naran fatuk Maratu (fatuk ne'e mak hamosu Maratu ho Bimtuk koek) iha momentu ida Maratu ho nia alin husu malu atu ba meti, momentu ne'ebá Bimutuk mak tun ba meti  no Maratu hela hamos sira nian kintal, Bimutuk meti ba timur no ba harat mos la hetan buat ida. Maibé Bimutuk ba iha fatin ida ho naran Kadiri berekeuk Nia hetan Au hun pedasuk ida (pretu kre) no nia foti au ne’e no nia tidin (TATIK) ba fatuk no iha ema nain tolu iha au pedasuk ne’e nia laran, sira hakilar dehan haree ami, sira nain tolu ne’e ho naran:
1.      Laku lama
2.      Lori lamak
3.      Assalamak
Bimutuk husu ba sira, imi mai husi nebe? sira dehan ami mai husi TUBU TABU.
         BIMUTUK  lori Au ne'e la'o sa'e ba foho, nia rai au ne'e dahuluk iha Solok pok, maibé sira dehan sei rona hetan tasi nia tarutu no lori fali sira nain tolu ba tan iha Nunuk pretu sari (agora au moris nafatin iha kota tutu) no sira nain tolu entrega hela Tungas ba Bimutuk no sarani hela rai ne'e ho naran kota Ili tungas, maibé nafatin rona hetan tasi nia tarutu,ho razaun ne'e Bimutuk lori sira nain tolu ba rai iha Piqueno lolo.


                                    Istória ne'e konta husi:



Martino Varudo (T-makura).                                          Cornelio soares (T-le'e).


            DEKLARASAUN ENTREGA HIKAS FALI CERTIFIKADO IGREJA

            Lori prosessu nebe mak naruk  antes atu entrega hikas fali certifikado ne'ebe mak durante ne'e iha hela Sr. Bonifacio nia liman ba igreja Betania.Tamba sa mak mosu fali hanesan ne'e? Mai ita hare uit-oan ba tempu uluk.........! Iha tempu ne'eba igreja Betania presiza rai atu hari'i uma ida para bele uza ba hahi'i Nai MAROMAK, entaun lider igreja ho ninia majelis hotu  ba husu iha Sra. Mariana Soares (Arra) no Sra. Ne'e fo hahu'u husi tasi ibun to'o klaran tuir Baliza ne'ebe mak iha nanis, entrega rai ne'e direitamente husi Sra. Marriana Soares, Samuel Soares, Matias Soares, João Gomes, Abilio Gomes ba Pastor Filipe de Araujo, majelis igreja, no ba sarani tomak iha Betani.
          Liu tiha prosessu entrega no simu ne'e husi estado halo programa atu sukat rai ho nune'e Sr. Bonifacio Gomes no Sr. António alves ba sukat rai  ne'e maibé la iha konsiderasaun ba Sra. Mariana Soares, entaun mosu tan problema kona ba rai ne'e. Iha fulan Agusto 2010 Sr. Samuel Sores (Sra. Mariana Soares nia avo mane) ho João Gomes, Matias Gomes. Josefa Soares, ho Sra. Mariana rasik entrega tan rai ne'e ba igreja husi tasi ibun to'o rai hun inklui ai ne'ebe mak iha Kintal ne'e nia laran, no husi parte igreja nian fo osan $:10.00 ba Sr. Bonifacio (truka osan ne'ebe mak Nia uza ba sukat rai iha tempu uluk) maibé problema mak, certifikadu rai ne'e nian sei iha Sr. Bonifacio nia liman, mezmu nia simu ona $:10.00.
La hatene tamba saida, lori tempu naruk Sr. Bonifacio rasik mak foti desizaun entrega hikas fali certifikado ba igreja, certifikado ne'e entrega hikas fali iha:
Loron : 30 July 2011
Fatin   : 02 Maquer (Betania)
Oras   : 09:00 otl
Certifikado ne'e entrega husi Sr. Bonifacio Gomes ba lider igreja iha ema barak mak partisipa ceremonia ne'e. Ema ne'ebe mak sai nu'udar sasin mak:
Sr. Felix Soares (Polisia esquadro Atauro).
Sr. João de Araujo (chefi Aldeia 02 Maquer)
Sr. Antonia Alves (rai na'in)
Sr. Bonifacio Gomes (rai na'in)
Sr. Matias Gomes  (rai na'in)
Sr. João  Gomes  (rai na'in)
Majelis Igereja

            Deklarasaun ne'e halo husi: 


    Rai na’in                        Pr. local                    Chefi Aldeia 02 Maquer                 Chefi Suco Beloi

Elizeu Soares               Mateus Ximenes                    João de Araujo                         Alberto Soares
                                
                        JERASAUN LISAN ARRA

     Duherru(Arra)
     Kabukilak(Tuak le'e) sira nain rua nia oan mak:
1.                  Kaki puty
2.                  Kasa kakak(mera)
3.                  Sia heruk
Ket:Sira hola malu deit la iha buat ida
:    Kaki puty        (Arra)    
:    Makiak kalik  (Loropuy) sira nia oan mak :
1)                  Acope(mate)
2)                  Kakikilak
3)                  Kilakakak
Ket:Sira hola malu  sirua rasik mak lori : fahi 1 no dima 1(hanesan favor).
:    Sia herruk
:    Terro ketik(kabu renu)sira nia oan mak:
1.                  Josefa soares
:    Sia heruk hola tan mane ki'ik (Topila) mais oan laiha.
     
:    Kaki kilak (Arra)
:       Kauk kasa (Paputy) sira nja oan mak:
:    Maria kaki
:    Angelina
:    Atina
                       

         Kaki kilak hola tan mane ki'ik(Kosek ama)Tuak peredoe hetan hela oan mak:  
                                    Elizeu

:    Kilkalik                     
:    Daiel (KOLIKIAK)Ruma natak sirania oan mak:
Ø    Madalena
Ø    Luisa
Ø    Gabriel
Ø    Pedro
Ø    heerodias
:    Josefa soares
:    Elias soares(Rumanatak)sira nia oan mak:a

Ø    Samuel s
Ø    Elizeu s
Ø    Miquias s
Ø    Anna s
Ø    Santiago
          Mosu lisan nebe mak ladun klaru (pro no kontra) husi katuas nia nain sira iha area Maker entaun Sr.Gabriel rasik foti medida halibur hamutuk katuas lia naiin sira iha:
i.                     loron:06-mei-2010
ii.                   oras:09.00 otl to'o remata
iii.                  fatin: Sr.João gomes  nia uma(Ou-aha)

Partisipantes mak :
no
Lisan nia naran
Lia nain nia naran
Obs

1
Tuak makura
Martinho varudo
Ok

2
Tuak le'e
Matias soares(k.kosek)
Ok

3
Paputi
Jaime da costa
no
Martinho soares
Ok

4
Pasa rala
-----------------------
No

5
Kapita
Lucas soares
Ok

6
Rumanatak
João soares
Ok

7
Kabu renu/Arra
João gomes
Ok

           

            Husi partisipasaun nebe mak iha lian fuan maiória husi katuas hotu katak Sra. Kaki puti hola parte iha lisan Arra.ida ne'e mak rezulatadu husi sorumutu.          
                       

Senin, 20 Mei 2013

ETP-GTI Becora

CAPÍTULO I
INTRODUÇÃO

1. DEFINIÇÃO
            A Energia Solar é gerada no núcleo do Sol, através de reações de fusão nuclear que esse processo é definida como CICLO PRÓTON-PRÓTON e foi utilizadopara descrever o processo de fusão nuclear no interior do Sol. O processo resulta na formação de uma particular alfa, dois protons mais raios gama, a partir de quarto protons. A Energia liberada nesse processo é de aproximadamente 26,7 Mev (mega-electronvolt) e a temperatura no núcleo do Sol chega até a 15 milhões de graus Celsius.  

2. PROBLEMA
1.                  O que é o sistema Solar?
2.                  O que é que Planeta?
3.                  Porque o Sol centro do Universo?

3. OBJECTIVO
            Nós tenque ser sabemos sobre o sistema Solar e comprender para descobre o que é sistema Solar. Os alunos tenque ser sabe sobre todos os Planetas e de onde que tem. Você comprende, porque é o Sol centro de Universo.


CAPÍTULO II
SISTEMA SOLAR

            Sistema solar foi formado a 4,5 bilhões de anos é composto de um sol e mais oito planetas.

2.1. O SOL CENTRO DO UNIVERSO
             O sol pode ser considerado aproximadamente como  uma esfera de 695000 KM de raio e massa de 1,989 X 1030  KG sua  distância da terra é, em media, 1,5 x 1011m .
            O sol é uma gigantesca usina térmica que  despeja na terra uma quatidade de energia de 1KW/m2. A energia viaja a distáncia sol-terra em apenas 8 (oito) minutos trazendo luz e calor ao nosso planeta, podendo ser  aproveitado de diversas formas. A energia solar é um dos compenentes mais importantes do ambiante terrestre. A partir dela , os organismos vegatais realizam a fotossíntese e exalam oxigênio, element essencial para a vida na terra. Ela também é responsavel pelas diferenças de temperature que fazem com que existam correntes de ar e oceânicas.

2.2. PLANETA
A. MERCÚRIO
            Mercurio é o mais próximo planeta do sol, é o primeiro dos quarto planetas rochosos do sistema solar. Ele também é o maior do planeta do nosso sistema, com diâmetro aproximadamente 4879.4 km, 40% maior do que a Lua. É a pé menor do que Ganínedes, uma das Lua de Jupíter e Titã, uma Lua de saturno.
B. Vênus
            Vênus é o Segundo planeta do sistema Solar e tem uma massa  4.86686x1024 kg e um diâmetro equatorial de 12100km. Vênus possuí um raio orbital médio de 108x106 gastando 0,615 anos terrestres para dar uma volta complete em torno do Sol.
            O Planeta Vênus gira no sentido contrário dos seus movimentos orbitais e gasta -243 dias. O sinal negativo é uma questão vertorial para a rotação contraria ao movimento orbital.
            Vênus é normalmente conhecido como a estrela da manhã (Estrela d’Alva) ou estrela da tarde (Vésper) ou ainda estrela do Pastor. Quando visível no Céu noturno, é o objeto mais brilhante do firmament, além da Lua.
C. TERRA
              O planeta é rechoso composto basicamente de sílicio e oxigênia com um núcleo metálico e uma superfício é quase toda coberta da água.
              A TERRA possoi uma massa de 5,280024  KG e um diâmetro equatorial de 12800 KM. É o terceiro planeta do sistema solar e orbita o Sol a uma distância media de 150x106  KM gastando 360 dias para completar um giro em torno do sol. A  Terra gira em torno do sol próprio eixo a velocidade de 1680KM/h completando uma volta em aprocimadamente 24 horas (1). A estrutura da Terra é dividida de acordo com as características química. Uma camada externa (crosta) composta de Silício, um manto viscoso e um núcleo rochoso envolvido por uma pequena camada líquida.

D. MARTE 
            Marte é quarto planeta do sistema solar e o ultimo dos planetas rechosos. É também uma planeta que tem algumas afinidades com a Terra: o mesmu número de estações e um do terrestre .
          O planeta vermelho, como é chamado, possui a maior montanha do sistema solar, o monte Olimpo. Os pólos de marte são congelados e contém água e dioxide de carbon.

E. JÚPITER
            Júpiter é maior planeta do sistema solar, e quinto a pertir do sol. É conhecido pela Grande  Mancha Vermelha e pelos seus quatro grandoes satellites: Ganímedes, Europa, Io e Calisto. Júpiter é um dos planetas do sistema solar que têm  anéis. Com um diâmetro equatorial de 143000 KM júpiter gasta 0,409 dia terrestre para completar uma volta em terno de si.

F. SATURNO
            Saturno é o sexton planeta do sistema solar com uma órbita localizada entre as órbitas de Júpiter e Urano. É o Segundo maior planeta após Júpiter, sendo um dos planetas gigantes do  sistema solar, pórem o de menor densidade, tanto que se existisse um aceano grande o bastante, Saturno flutuaria nele. Seu aspecto mais característico é seu brilhante sistema de anéis, o único visível da Terra. Seu nome provém do dues romano saturno. Faz parte dos denominados planetas exteriores.
            Saturo é um planeta gasoso, principalmente compost de hidrogênio (97%), com uma pequema proporção de hélio e outros elementus. Seu interior consiste de um pequena  núcleo rochoso e gelo, cercado por uma espessa camada de hidrogênia metalico e uma camada externa de gasses.


G. URANO
              Urano (tambem referido como Urano) é o sétimo planeta da sistema solar, situado entre Noturno e Netuno. A caractéristica mais notável de Urano é a estranha inclinação do seu eixo de rotação, quace noventa graus em relação não é somenta do planeta, mas também e seus anéis, satellites e campo magnetic. Úrano tem a superfície maisn uniforme de todos os planetas por sua característica cor azul-esverdeade, produzida pela combinação de gases em sua atmofera, além disso, tem um anel azul, que é uma peculiaridade plantária. Urano é um de poucos planetas que têm um movimento de rotação retrograde, similar ao de vénus. Tem 27 satélites ao seu redor e um fino anel de poeira. O seu diâmetro equatorial é  de cerca de 51.118 KM, isto é, quatro vezes superior ao da terra. Urano situa-se a (o semi-eixo maior de sua órbita mede) cerca de 2.870.000.000 de km do sol, equivalente a19,18vezes a distância da terra ao sol.

H. NEPTUNO
            Neptuno é o oitavo planeta do sistema Solar, desde a reclassificação de plutão para acategorio de planeta anão, e o ultimo em ordem de afastamento apartir do Sol. Neptuno recebeu onme de Deus romano dos mares. É o quarto maior planeta em diâmetro, e o terceiro maior em massa. Neptuno tem dezassete vezes a massa de Terra e é ligeiramente mais maciços do que Urano, que tem cerca de 15 vezes a massa da terra é menos denso. O seu simbolo aastronômico é ψ, uma versão estilizada do tridente do dues Netuno.

I. PLUTÃO
            Plutão é um planeta anão do Sistema Solar e o décimo objeto mais massivo observado diretamente orbitando o Sol. Originalmente classificado como um planeta, Plutão é atualmente o maior membro do cinturão de Kuiper.
            Como outros membros do cinturão de Kuiper, Plutão é composto primariamente de rocha e gelo e é relativamente pequeno, com aproximadamente um quinto da massa da Lua e um terço de seu volume. Ele tem uma órbita altamente inclinada e excêntrica que o leva de 30 a 49 UA do Sol. Isso faz Plutão ficar periodicamente mais perto do Sol do que Netuno (Neptuno). Atualmente Plutão está a 32,18 UA do Sol.
            Até 2006, Plutão foi considerado o nono planeta do Sistema Solar. No final da década de 1970, com a descoberta de 2060 Chiron e o reconhecimento da sua pequena massa, sua classificação como um planeta começou a ser questionada. No início do século XXI, vários outros objetos similares a Plutão foram descobertos no Sistema Solar externo, incluindo Éris, que é 27% mais massivo do que ele. Em 24 de agosto de 2006, a União Astronômica Internacional (UAI) criou uma definição de planeta formal, que fez Plutão deixar de ser planeta e ganhar a nova classificação de planeta anão, juntamente com Éris e Ceres. Depois da reclassificação, Plutão foi adicionado à lista de corpos menores do Sistema Solar e recebeu a identificação 134340. Porém, há cientistas que afirmam que Plutão não deveria ser considerado planeta anão.



  CAPÍTULO III
CONCLUSÃO E RECOMENDAÇÃO

3.1. CONCLUSÃO
            A elaboração deste o sistema solar encontramos tem muitos dificuldades, porque a linguagem (que nós utilisamos e aprzentamos aqui muito fraco ).
 Mas estudamos conjunto todas aas mminhas colegas que dar (suporta) a ideia para podemos elaborar esta sistema solar.Nós achamos que a elaboração desta sistema solar não foi melhor é precisa de sugestões e proposta de correcção e melhoramento.

 3.2. RECOMENDAÇÃO
A elaboração do sistema solar tem um objetivo para ajudar por nós e mais conhcimento com o sistema solar.
            Nós agradecemos para a professor da matéria Física que dar o trabalho para a Nós, e aumenta capacidade intellectual para fazemos outro trabalho.
            Uma tarefas que nós escrevemos aqui na uma Línguagem que utilizamos e apresentamos aqui muitos fracos.



 Ikus liu husu deskulpa karik iha falyansu balu iha tugas ne'e, husu ba maluk sia hotu bele fo ideias hodi halo kompletu liu tan.
Obrigado barak

Maaf kalau ada kesalahan dalam  susunan makalah ini, harap teman-teman semua bisa memberikan masukan, supaya bisa memperbaki susunan makalah ini. 

Sorry if there are errors in the composition of this paper, please friends can all provide input, in order to improving an arrangement of this paper.

Desculpe se houver erros na composição deste artigo, por favor, os amigos podem contribuir, de forma a melhorar um arranjo deste artigo.

Timor Leste (Atauro Maker)